'บ้านริมคลองแสนสุขใจ' เมื่อจิตวิญญาณของบ้านไทย มาสิงในร่างกายของบ้านโมเดิร์น

‘บ้านริมคลองแสนสุขใจ’ เมื่อจิตวิญญาณของบ้านไทย มาสิงในร่างกายของบ้านโมเดิร์น

• “บ้านไทยในยุคใหม่ ต้องประมาณนี้แหละ” นี่คือสิ่งที่ผมคิดและรำพึงกับตัวเอง หลังจากที่ได้เข้ามาสัมผัสบรรยากาศของบ้านหลังนี้ได้ระยะหนึ่ง แม้สภาพภายนอกจะแทบไม่มีอะไรเลย ที่บ่งบอกถึงความเป็นไทยแบบ “ไท๊ไทย” แบบที่คนทั่วๆ ไปคุ้นเคย หากแต่จากการรับรู้ผ่านความรู้สึกแล้ว ผมว่าบ้านหลังนี้อบอวลไปด้วยความเป็นไทย

• การเป็นครอบครัวใหญ่ มีคนหลายรุ่นอยู่ในบ้านเดียวกัน / มีญาติพี่น้องอยู่ใกล้ๆ ละแวกบ้าน / ตั้งอยู่ในสวนเก่า / อยู่แถวริมคลอง เห็นบรรยากาศวิถีชีวิตทางน้ำ เหล่านี้คือจิตวิญญาณของความเป็นไทยที่แฝงอยู่ในครอบครัวนี้ เพราะฉะนั้น ตัวบ้าน ซึ่งเป็นเหมือนภาชนะที่จะใช้บรรจุเรื่องราวเหล่านี้ไว้ภายใน จะต้องมีความสำคัญมากๆ เพราะนอกจากจะสามารถใช้อยู่อาศัยได้ปกติเหมือนบ้านทั่วไปแล้ว บ้านที่ดีควรต้องสะท้อนเรื่องราวเหล่านี้ออกมาผ่านงานออกแบบได้ด้วย ซึ่งบ้านหลังนี้สามารถทำได้เป็นอย่างดี

• จากการไปเยี่ยมชมบ้านนี้กับทีมงาน Volume Matrix Studio ซึ่งเป็นผู้ออกแบบ ทำให้ทราบที่มาที่ไปของการออกแบบ โดยสถาปนิกได้เล่าให้ฟังว่า ที่ออกแบบตอนแรกนั้น ยังไม่ได้คิดถึงตัวอาคารเลย ว่าจะต้องเป็นรูปแบบไหน สไตล์ไหน แต่อยากที่จะสร้างความรู้สึก ให้ผู้ที่อยู่ในบ้านรู้สึกบรรยากาศแบบบ้านริมน้ำ ซึ่งเป็นวิถีชีวิตของไทยในอดีต และทำให้เข้ากับวิถีชีวิตปัจจุบัน จากนั้น รูปแบบหรือสไตล์จึงค่อยตามมาทีหลัง

• แม้จะมีกลิ่นอายของการโหยหาอดีต แบบ Nostalgia แต่สถาปนิกก็ไม่ได้เลือกใช้วิธี ลอกเลียนแบบอดีต คือไม่ได้พยายามจะทำให้บ้านหลังนี้ย้อนกลับไปสู่ความเป็นไทยแบบในอดีต หากแต่เลือกที่จะ นำพาจิตวิญญาณแบบไทยในอดีต ให้มาสู่ปัจจุบัน ภายใต้รูปลักษณ์สมัยใหม่ หากแต่ยังคงจิตวิญญาณดั้งเดิมไว้อย่างครบถ้วน

• บ้านหลังนี้ ไทยตั้งแต่การวางผัง โดยแยกพื้นที่ใช้งานออกเป็นบ้าน 2 หลัง และวางใกล้กัน โดยหันหน้าเข้าสู่คลอง มีพื้นที่ส่วนกลางเชื่อมทั้งสองหลังเข้าไว้ด้วยกัน คล้ายกับชานของบ้านเรือนไทย ซึ่งตรงพื้นที่ส่วนกลางนี้แหละ ที่เป็นหัวใจสำคัญของบ้าน ที่ทุกคนจะมาทำกิจกรรมร่วมกัน ทั้งเป็นพื้นที่ทำอาหาร นั่งเล่น พักผ่อน ชมวิวคลอง และทำกิจกรรมต่างๆ

• พื้นที่ชั้นล่างถูกออกแบบให้คล้ายกับใต้ถุนเรือนไทย มีความโปร่ง โล่ง อากาศถ่ายเทได้ดี สามารถอยู่ได้สบายๆ โดยไม่ต้องเปิดแอร์ และยังมีการออกแบบให้แต่ละหลังมีความสูงไม่เท่ากัน ทำให้ระเบียงเกิดความลดหลั่นเป็นจังหวะ เกิดความรู้สึกเหมือนระเบียงของบ้านเรือนไทย

• รูปลักษณ์แบบสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ หรือ โมเดิร์น ถูกเลือกนำมาใช้ เนื่องจากสถาปนิกเห็นว่า มีความสอดคล้องกับวิถีชีวิตปัจจุบัน ตัวอาคารจึงเน้นการใช้เส้นตรงและมุมฉาก โดยมีคอนกรีตเป็นวัสดุหลัก พื้นผิวส่วนใหญ่เป็นคอนกรีตขัดมัน ผสมกับไม้เก่าไม่ทำสี เพื่อให้ง่ายต่อการดูแลรักษา

• ถึงตรงนี้ ผมเองก็นึกถึงสิ่งที่ตัวเองเคยคิดว่า ทำไมเวลาพูดถึงบ้านไทย ทุกคนจะต้องนึกถึงแต่บ้านไม้ ทำไมเราจะสร้างบ้านจากวัสดุอื่นๆ เช่น อิฐ ปูน เหล็ก กระจก ฯลฯ ให้มันเป็นไทยไม่ได้ ในเมื่อก็ไม่ได้มีใครบัญญัติไว้ ว่าบ้านไทยจะต้องเป็นไม้เท่านั้น ความเป็นไทย มันไม่น่ายึดติดกับวัสดุใดวัสดุหนึ่ง ซึ่งบ้านหลังนี้เป็นตัวอย่างที่ดีมากๆ ที่แสดงให้เห็นว่า ความเป็นไทยมันไม่ได้ดูกันแค่รูปลักษณ์ภายนอก หากแต่มันต้องดูให้ลึกไปถึงจิตวิญญาณข้างใน

• ผมมีเรื่องจะเล่าเรื่องนึง …มีชายหน้าตาเหมือนชาวเอเชียคนหนึ่งเดินมา ดูแต่งตัวตามแบบสากลนิยมปกติ เสื้อเชิ้ต ใส่สูท ผูกเนคไท กางเกงขายาว ดูแค่สภาพภายนอก เราคงไม่สามารถบ่งบอกได้ว่า ชายคนนี้มาจากประเทศไหน เพราะเอเชียก็หน้าตาคล้ายๆ กันหมด แต่ทันทีที่ชายคนนั้นเจอชายอีกคน แล้วโค้งคำนับ เราก็ทราบทันทีว่าชายคนนั้นเป็นชาวญี่ปุ่นแน่นอน… ที่เล่ามานี้ก็เพื่ออยากจะบอกว่า ผมรู้สึกว่า บ้านหลังนี้ก็คล้ายๆ ชายญี่ปุ่นคนนี้ ภายนอกอาจระบุสัญชาติไม่ได้ แต่เมื่อมองให้ลึกถึงตัวตนภายใน ก็จะทราบได้ทันที

• โดยรวมแล้ว บ้านหลังนี้เป็นอีกตัวอย่างที่ดี ที่จะแสดงให้เห็นว่า จิตวิญญาณความเป็นไทยนั้นมันยังไม่หายไปไหน แต่มันอยู่กับเรามาตลอด บ้านไทยก็คือ บ้านที่บรรจุจิตวิญญาณไทยเหล่านี้เอาไว้ ซึ่งผู้ออกแบบมีส่วนสำคัญมาก ว่าจะออกแบบบ้านให้ส่งเสริม หรือขัดขวางจิตวิญญาณดังกล่าว เป็นอีกงานที่เป็นตัวแทนของบ้านไทยในยุคนี้ได้อย่างดีเยี่ยม

บริเวณสนามกลางบ้าน

บริเวณสนามกลางบ้าน

มุมที่เห็นบ้านสองหลัง เชื่อมกันด้วยพื้นที่ตรงกลาง

มุมที่เห็นบ้านสองหลัง เชื่อมกันด้วยพื้นที่ตรงกลาง

มุมมองจากสระว่ายน้ำ

มุมมองจากสระว่ายน้ำ

พื้นที่นั่งเล่น เหมือนชานของบ้านเรือนไทย

พื้นที่นั่งเล่น เหมือนชานของบ้านเรือนไทย

พื้นที่ส่วนกลางที่เป็นเหมือนศูนย์รวมกิจกรรมของบ้าน

พื้นที่ส่วนกลางที่เป็นเหมือนศูนย์รวมกิจกรรมของบ้าน

มุมมองจากในบ้าน ที่เห็นระเบียงลดหลั่นกัน

มุมมองจากในบ้าน ที่เห็นระเบียงลดหลั่นกัน

มุมมองจากระเบียงชั้นสอง

มุมมองจากระเบียงชั้นสอง

มองจากห้องชั้นสอง จะเห็นเจดีย์ของวัดปากน้ำภาษีเจริญ

มองจากห้องชั้นสอง จะเห็นเจดีย์ของวัดปากน้ำภาษีเจริญ

บริเวณโถงกลาง

บริเวณโถงกลาง

ทางเดินระหว่างอาคารบริเวณชั้นสอง

ทางเดินระหว่างอาคารบริเวณชั้นสอง

มุมนี้อีกสักที

มุมนี้อีกสักที

บันไดเทพ เสียอย่างเดียว อยู่หลบมุมไปนิด

บันไดเทพ เสียอย่างเดียว อยู่หลบมุมไปนิด

บรรยากาศของบ้านและศาลาท่าน้ำริมคลอง

บรรยากาศของบ้านและศาลาท่าน้ำริมคลอง

อ้างอิง : Volume Matrix Studio

Image / Photo : Volume Matrix Studio

Comments

comments