ชม “ตึกติ่มซำ” อาคารสุดแนว ที่ฉีกทุกกฏการออกแบบอาคารเรียนแบบเดิมๆ

ชม “ตึกติ่มซำ” อาคารสุดแนว ที่ฉีกทุกกฏการออกแบบอาคารเรียนแบบเดิมๆ

• “เดี๋ยวอีกสักครู่ เราจะพาอาจารย์ไปชมตึกติ่มซำกันนะครับ” เสียงไกด์หนุ่มกล่าวกับคณะอาจารย์ซึ่งผมเป็นหนึ่งในนั้น ขณะที่พวกเรากำลังจะเข้ามาเยี่ยมชมมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนานยาง (Nanyang Technological University หรือ NTU) ประเทศสิงคโปร์ หลังจากฟังประโยคนั้นจบ ผมถึงกับงุนงง “ตึกอะไรของมันวะ?? มีตึกนี้ด้วยหรอ?? หรือเป็นร้านขายอาหาร?? ก่อนมาก็ทำการบ้านมาประมาณนึงแล้วนะ แต่ไม่คุ้นเลย” ก็ได้แต่งงกันต่อไป แต่พอมาถึงเท่านั้นแหละ ผมก็ถึงกับร้อง “อ๋อ” ออกมาดังๆ

• ไม่ใช่อะไรที่ไหน ไอ้ตึกติ่มซำที่ว่า มันคือ อาคารศูนย์การเรียนรู้ หรือ Learning Hub ที่โด่งดังของมหาลัยแห่งนี้ ที่ปรากฏตามสื่ออยู่บ่อยๆ เรียกว่าคุ้นหน้าคุ้นตากันดี ส่วนที่มาของชื่อเล่น หรือฉายา ตึกติ่มซำ นี้ ไกด์เล่าให้ฟังว่า มาจากลูกทัวร์ชาวไทยนี่แหละตั้งให้ เพราะดูแล้วมันเหมือนตะกร้าติ่มซำเอามาวางซ้อนๆ กัน ซึ่งพอผมพิจารณาดูแล้วก็รู้สึกว่า “เออ เหมือนจริงๆ แฮะ” คนตั้งชื่อนี่เค้าใจตั้งจริงๆ จับคาแรกเตอร์ได้เก่งมากๆ

• แม้คนไทยจะตั้งชื่อให้ว่า ตึกติ่มซำ แต่ชื่อเล่นจริงๆ ของอาคารนี้คือ The Hive หรือรังผึ้ง ซึ่งน่าจะมาจากรูปทรงโดยรวมของอาคารที่คล้ายรังผึ้งหรือรังต่อ อันนี้แล้วแต่มุมมองและประสบการณ์ของแต่ละคนในการมอง

• ทันทีที่เห็น ในฐานะสถาปนิกก็รู้สึกตื่นตาตื่นใจ ในรูปทรงอาคารที่แปลกล้ำ ดูแล้วเกิดแรงบันดาลใจ และในฐานะที่เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ที่เคยทำงานออกแบบสิ่งปลูกสร้างให้กับมหาวิทยาลัยรัฐในประเทศไทยมาแล้ว ก็ยิ่งรู้สึกตื่นตาเข้าไปใหญ่ เพราะไอ้ตึกรูปทรงแปลกประหลาดแบบนี้ มันมีโอกาสที่จะเกิดในมหาลัยรัฐในประเทศไทยน้อยมากๆ ส่วนเพราะอะไร ยังไม่ขอพูดในที่นี้แล้วกัน (เกรงว่าจะมีดราม่าตามมา ^^)

• แต่อย่าเพิ่งเข้าใจผิดว่าผมเป็นสาย “บูชาฟอร์ม” ที่เห็นฟอร์มสวยๆ ก็เห็นดีเห็นงามไปด้วยซะหมด ไม่สนอะไรทั้งสิ้น ความจริงแล้ว ผมนี่สายฟังก์ชั่นเน้นๆ เลยล่ะ อะไรที่ออกแบบจะต้องมีที่มาที่ไป ไม่ใช่สักแต่เอาฟอร์มหล่อๆ เข้าว่า ซึ่งตึกหลังนี้ ที่มาของฟอร์ม ผมว่ามันมีเหตุผลในตัวของมันเอง

• ผู้ออกแบบ Heatherwick Studio นั้น ต้องการที่จะให้อาคารศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้ ฉีกแนวจากอาคารเรียนแบบเดิมๆ ที่นักศึกษานั่งเรียนกันแต่ในห้องสี่เหลี่ยม อาคารก็มีแต่ห้องเรียน ห้องเรียน ห้องเรียน เรียงกันเป็นตับ ดูเป็นทางการ ไม่มีสุนทรียะ ไม่มีบรรยากาศในการศึกษา สตูดิโอแห่งนี้จึง “คิดใหม่ ทำใหม่” (สโลแกนคุ้นๆ)

• ในแต่ละชั้นของอาคาร จะประกอบด้วยห้องเรียนขนาดไม่ใหญ่มาก วางกระจายตัวล้อมลานโถงตรงกลาง พื้นที่ระหว่างห้องเรียนจะแทรกด้วยมุมพักผ่อน หรือพื้นที่สีเขียว บริเวณโถงทั้งหมดจะไม่ติดแอร์ ผู้ที่อยู่ด้านในสามารถสัมผัสลมและแสงสว่างจากธรรมชาติภายนอกได้ ห้องเรียนก็เป็นกระจกใส คนที่อยู่ข้างนอกสามารถมองเข้าไปเห็นบรรยากาศของการเรียนการสอนได้ ทั้งหมดดูสบายๆ ไม่ทางการ แต่ดูมีชีวิตชีวา ดูน่าเรียนมากๆ

• คือมันดูเหมือนผู้ออกแบบให้ความใส่ใจ มองผู้ใช้งานหรือนักเรียนเป็น “สิ่งมีชีวิต” ที่มีอารมณ์ ความรู้สึก มหาลัยก็เป็นที่อยู่ของสิ่งมีชีวิต ที่ให้ความสำคัญกับอารมณ์และความรู้สึก ไม่ได้มองนักเรียนเป็น “สินค้า” ที่ไม่มีชีวิต ไม่มีความรู้สึก และมหาลัยเป็นแค่เครื่องจักรที่ทำหน้าที่ผลิตสินค้านั้นๆ

• ข้อดีอีกอย่างของอาคารนี้คือ เป็นอาคารที่ประหยัดพลังงาน เนื่องจากมีพื้นที่ปรับอากาศน้อยมาก โดยปรับอากาศเฉพาะในส่วนของห้องเรียน และยังมีการออกแบบเพื่อกันแดดและความร้อนจากภายนอก

• สรุปแล้ว ผมว่าบรรรยากาศในอาคารนี้มันน่าเรียนมากๆ ทำยังไงจะสร้างบรรยากาศแบบนี้ให้เกิดขึ้นในประเทศเราได้ คือประเทศเรามักจะมีการปรับปรุงระบบการศึกษาอยู่ตลอด โดยเป้าหมายคือเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา (ซึ่งก็ดีแล้ว) แต่จนแล้วจนรอด ปรับปรุงมาเป็นร้อยครั้ง การศึกษาไทยก็ยังไม่ได้ไปไหนสักเท่าไหร่

• คือผมว่า นอกจากจะปรับที่ระบบการศึกษาแล้ว พื้นที่ทางกายภาพก็สำคัญ เราน่าจะหันมาสร้างให้เกิด “บรรยากาศ” ในการเรียนด้วยดีมั๊ย เราควรจะมาคิดกันอย่างจริงจังว่า จะออกแบบยังไงให้โรงเรียนให้มหาลัยในไทยมันน่าเรียนกว่านี้ ลดบรรยากาศแบบทางการ แบบอำนาจนิยมลง สร้างบรรยากาศที่สบายๆ แต่กระตุ้นความคิด กระตุ้นจินตนาการ นักเรียนก็อยากมาโรงเรียน อยากมาหาความรู้ ซึ่งถ้ามันเกิดบรรยากาศที่คนอยากจะหาความรู้แล้ว เดี๋ยวที่เหลือมันก็จะตามมาเอง

• ไหงเขียนๆ ไปเริ่มจะดราม่า ขอหยุดไว้แค่นี้ดีกว่า 555 เรามาชมรายละเอียดในตึกนี้กัน ^^

มุมมองจากทางเข้าหลัก ตัวอาคารจะตั้งอยู่บนเนินย่อมๆ ดูเด่นเป็นสง่ามากๆ

มุมมองจากทางเข้าหลัก ตัวอาคารจะตั้งอยู่บนเนินย่อมๆ ดูเด่นเป็นสง่ามากๆ

ทางเข้า แอบดูลึกลับนิดนึง แต่ก็น่าค้นหาดี

ทางเข้า แอบดูลึกลับนิดนึง แต่ก็น่าค้นหาดี

เมื่อแหงนไปมองจะเห็นสวนเล็กๆ แทรกอยู่ระหว่างตะกร้าติ่มซำ หรือห้องเรียน

เมื่อแหงนไปมองจะเห็นสวนเล็กๆ แทรกอยู่ระหว่างตะกร้าติ่มซำ หรือห้องเรียน

เออว่ะ ยิ่งดูยิ่งเหมือนตะกร้าติ่มซำ 555

เออว่ะ ยิ่งดูยิ่งเหมือนตะกร้าติ่มซำ 555

รายละเอียดพื้นผิวของผนังตะกร้าติ่มซำ น่าจะเป็นคอนกรีตสำเร็จรูป ที่ยกมาประกอบ

รายละเอียดพื้นผิวของผนังตะกร้าติ่มซำ น่าจะเป็นคอนกรีตสำเร็จรูป ที่ยกมาประกอบ

เข้ามาด้านในชั้น 1 เป็นโถงขนาดใหญ่

เข้ามาด้านในชั้น 1 เป็นโถงขนาดใหญ่

เมื่อแหงนไปมองด้านบน จะเห็นสเปซที่สวยมากๆ

เมื่อแหงนไปมองด้านบน จะเห็นสเปซที่สวยมากๆ

ห้องเรียนที่ดูยึกยักๆ ไม่ได้เป็นสีเหลี่ยมตันๆ เหมือนอาคารเรียนยุคเก่า

ห้องเรียนที่ดูยึกยักๆ ไม่ได้เป็นสีเหลี่ยมตันๆ เหมือนอาคารเรียนยุคเก่า

ระหว่างห้องเรียน แทรกด้วยมุมพักผ่อน

ระหว่างห้องเรียน แทรกด้วยมุมพักผ่อน

บรรยากาศภายใน

บรรยากาศภายใน

พื้นที่สวนที่แทรกอยู่ระหว่างชั้น

พื้นที่สวนที่แทรกอยู่ระหว่างชั้น

ตัวอาคารดูโค้งไปโค้งมา สร้างแรงบันดาลใจได้ดี

ตัวอาคารดูโค้งไปโค้งมา สร้างแรงบันดาลใจได้ดี

ชั้นบนสุดเป็นพื้นที่โล่ง สำหรับจัดกิจกรรมได้

ชั้นบนสุดเป็นพื้นที่โล่ง สำหรับจัดกิจกรรมได้

สวนบริเวณชั้นบนสุด

สวนบริเวณชั้นบนสุด

บริเวณหลังคาจะเป็นพื้นที่ของงานระบบ

บริเวณหลังคาจะเป็นพื้นที่ของงานระบบ

เมื่อมองจากด้านบนลงมายังด้านล่าง

เมื่อมองจากด้านบนลงมายังด้านล่าง

Image / Photo : แมลงภู่

Comments

comments